مهرداد دوشنبه 28 بهمن 1392 02:56 ق.ظ نظرات ()
سازمان محیط زیست بار دیگر مخالفت این سازمان با اجرای پروژه جنجالی انتقال آب از دریای خزر به فلات مرکزی ایران و استان سمنان را اعلام كرد. معاون محیط دریایی سازمان محیط زیست با بیان این مخالفت در تازه ترین اظهار نظر خود عملیاتی شدن چنین طرحی را به لحاظ علمی مردود و از نظر حقوقی وبین‌المللی نیز غیرقانونی دانست. این مخالفت درحالی ابراز شده است كه پیش از این مسئولان وزارت نیرو با اعلام اصلاحاتی در اجرای این پروژه از تلاش برای عملیاتی كردن بخشی از این طرح عظیم انتقال آب خبر داده بودند.
دکتر پروین فرشچی معاون محیط دریایی سازمان محیط زیست روز گذشته و در آخرین روز ازبرگزاری سیزدهمین نمایشگاه بین‌المللی محیط زیست در نشستی خبری درباره سرنوشت طرح انتقال آب از دریای خزر به فلات مرکزی ایران گفت: «از نظر تخصصی انتقال آب از دریای خزر را از دو دیدگاه تخصصی و سازمانی می‌توان بررسی کرد که هم از دیدگاه تخصصی و هم از دیدگاه حقوقی با این قضیه کاملا مخالف هستم و معتقدم که انتقال آب از دریای خزر به مناطق مرکزی کشور از نظر علمی به طور کامل مردود است.»
پاک تراشی حدود 12 هکتار جنگل، اثرات زیان بار تخلیه پساب آب شیرین کن‌ها در سواحل خزر، پیچیدگی حقوقی برداشت گسترده آب از دریایی كه 5 كشور در ان منافع مشترك دارند، اثرات منفی بر اکوسیستم ساحلی دریا و اثرات تجمعی شوری و مواد شیمیایی افزودنی به دریا از جمله دلایلی زیست محیطی مخالفان اجرای این طرح است. عملیات اجرایی طرح جنجالی شیرین‌سازی و انتقال آب از دریای خزر به حوزه فلات مركزی، اواخر فروردین سال 1391 با حضور احمدی نژاد در مناطق ساحلی ساری در استان مازندران كلید خورد.
در آن زمان اعلام شده بود كه با احداث كارخانه آب شیرین‌كن سالانه 200 میلیون متر مكعب آب قابل شرب و كشاورزی از دریای خزر استحصال شده و به وسیله خطوط لوله از مسیر جنگل ابر به نواحی محدوده مركزی كشور و استان سمنان انتقال داده خواهد شد. این طرح در سال 1389 در وزارت نیرو تصویب شد كه بر اساس طرح اولیه شامل بخش‌ آب‌گیری از دریا، نیروگاه برق، سامانه متعدد آب‌شیرین‌كن، ایستگاه پمپاژ، انتقال برق، خطوط لوله انتقال آب و مخازن ذخیره و متعادل كننده بود.
با گذشت حدود 20 ماه از اعلام آغاز اجرای طرح انتقال آب از دریای خزر به فلات مرکزی ایران ماه گذشته مجری طرح گفت: طرح انتقال آب دریا هنوز در مرحله مطالعه است و حتی اندک کارگاه‌های تجهیز شده در دولت قبل نیز با دستور وزیر نیرو جمع‌آوری شده و بدون موافقت محیط زیست انتقالی انجام نخواهد شد.
به گفته معاون دریایی سازمان محیط زیست انتقال آب دریای خزر نه تنها اثرات زیست محیطی خیلی نامناسبی برای دریای خزر به بار خواهد آورد و برای مناطق مرکزی هم پایداری ندارد و نقشی در بهبود وضعیت آبی این مناطق نخواهد داشت. وی افزود: علاوه بر این این اقدام از نظر تعهدات منطقه ای و بین‌المللی و بخصوص بر اساس کنوانسیون تهران که یکی از پروتکلهای آن اثرات زیست محیطی با ماهیت فرامرزی بوده، اقدامی غیرقانونی است. به گفته فرشچی، البته این پروتکل هنوز امضا نشده، اما پیش‌نویس آن تهیه و بارها در منطقه اعلام شده است، ولی از آنجایی که به زودی این پروتکل امضا می‌شود، هرگونه فعالیت در دریای خزر بایستی با مجوز دبیرخانه کنوانسیون تهران انجام شود.
معاون محیط دریایی سازمان محیط زیست یادآور شد: مسئولان باید بدانند از آنجایی که دریای خزر بین پنج کشور حاشیه مشترک المنافع است، هر یک از عملکردهای ما چهار برابر از سوی کشورهای منطقه تبعات خواهد داشت که با توجه به خصوصیات شکننده و بسته بودن دریای خزر اثرات یک طرح بدون مطالعه در چنین اکوسیستمی کاملا روشن است. وی تاکید کرد: مطالعاتی که در خصوص انتقال آب خزر به مناطق مرکزی کشور توسط وزارت نیرو انجام شده بسیار ناقص است و مسائل زیست محیطی را در نظر نگرفته است. اواسط دی ماه ستار محمودی قائم مقام وزیر نیرو با اعلام تغییر اهداف طرح انتقال آب دریای خزر به فلات مرکزی ایران و مشخصا استان سمنان به کمتر از یک پنجم پیش بینی‌های صورت گرفته در دولت گذشته، گفت: برنامه بهره برداری از آب دریای خزر تغییر یافته و 80 درصد طرح بزرگ انتقال آب دریا به سمنان حذف شده است.این مقام مسئول در وزارت نیرو با بیان اینكه باید شیوه انتقال، حوضه مبدا و حوضه مقصد و اقتصادی بودن طرح مطالعه و بررسی شود گفت: در حال حاضر مطالعات طرح انتقال آب دریای خزر به كویر مركزی آغاز شده و فاز نخست آن در حال اتمام است. محمودی افزود: مراوده‌های بین وزارت نیرو و سازمان محیط زیست گام به گام در حال انجام است و به محض تصویب، موارد جدید اطلاع رسانی خواهد شد. وی با بیان اینكه حفظ محیط زیست از مسائل مهم و خط قرمز دولت و وزارت نیرو است گفت: تا مسائل زیست محیطی طرحی لحاظ نشود، هیچ انتقالی صورت نمی‌گیرد.
همچنین مدیرکل دفتر سواحل و تالاب‌های ساحلی سازمان محیط زیست در پاسخ به مهر در خصوص انتقال آب دریای خزر به فلات مرکزی گفت: مهرماه امسال رئیس سازمان محیط زیست با وزیر نیرو نامه ای مکاتبه کرد و خواستار توقف اجرای طرح نمک زدایی و انتقال آب دریای خزر به استان سمنان شد؛ چراکه گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح مزبور همچنان در دست کارشناسی است و هنوز خواسته معاونت دریایی سازمان محیط زیست تامین نشده است. به گفته رامین شادی، این معاونت از وزارت نیرو درخواست تغییر گزینه فنی و مکانی این طرح را کرده است؛ چراکه گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی آن هنوز نتوانسته است پاسخی به اثرات تجمعی شوری و مواد شیمیایی افزودنی به دریا و اثرات منفی و جبران ناپذیر دیگر آن بر اکوسیستم ساحلی دریای خزر و همچنین اثرات زیان بار حاصل از تخلیه پساب آب شیرین کن‌ها به میزان 6.3 متر مکعب بر ثانیه را در کنار پاک تراشی حدود 12 هکتار جنگل در مسیر لوله‌گذاری بدهد. وی همچنین یادآور شد: معاونت دریایی سازمان محیط زیست به وزارت نیرو پیشنهاد داده که بجای انتقال آب از دریای خزر به مناطق مرکزی کشور از سد کسیلیان در استان مازندران آب را به فلات مرکزی انتقال دهند؛ چراکه با این اقدام هم مسافت انتقال نصف می‌شود هم با توجه به اینکه آب پشت این سد شیرین است نیازی به استفاده از آب شیرین کن‌ها وجود ندارد. همچنین با توجه به اینکه این سد در ارتفاع قرار دارد، ضرورت پمپاژ آب نیز برطرف می‌شود. بنابراین با توجه به جمیع جهات هزینه‌های انتقال آب از این سد به فلات مرکزی بسیار کاهش می‌یابد و از نظر اقتصادی و اجتماعی مقرون به صرفه است.